Systemy oddymiania klatek schodowych – jak działają?

Systemy oddymiania klatek schodowych to jedno z kluczowych rozwiązań zwiększających bezpieczeństwo pożarowe w budynkach wielorodzinnych, biurowych i użyteczności publicznej. W czasie pożaru największe zagrożenie często stanowi nie sam ogień, lecz dym i toksyczne gazy, które szybko ograniczają widoczność, utrudniają ewakuację i mogą prowadzić do zatrucia. Sprawnie działające oddymianie pomaga utrzymać drożność dróg ewakuacyjnych oraz ułatwia działania ratownicze.

W tym artykule wyjaśnimy, jak działają systemy oddymiania klatek schodowych, z jakich elementów się składają oraz w jakich sytuacjach uruchamiają się automatycznie lub ręcznie. Przyjrzymy się także różnicom między oddymianiem grawitacyjnym a mechanicznym i podpowiemy, na co zwrócić uwagę przy doborze oraz eksploatacji takiego systemu.

Dlaczego oddymianie klatek schodowych jest ważne?

W czasie pożaru największym zagrożeniem bardzo często nie jest sam ogień, tylko dym. To on najszybciej rozprzestrzenia się po budynku, ogranicza widoczność, utrudnia oddychanie i potrafi w krótkim czasie odciąć drogę ucieczki.

Klatka schodowa w wielu obiektach jest główną (a czasem jedyną) drogą ewakuacji. Jeśli wypełni się dymem, mieszkańcy lub pracownicy mogą mieć problem z bezpiecznym opuszczeniem pięter, a służby ratownicze – z dotarciem do źródła pożaru. Sprawny system oddymiania pomaga usuwać dym i gorące gazy na zewnątrz oraz utrzymać lepszą widoczność na trasie ewakuacyjnej.

W praktyce oddymianie:

• zwiększa bezpieczeństwo ludzi, bo zmniejsza ryzyko zatrucia dymem,
• ułatwia i przyspiesza ewakuację dzięki lepszej widoczności,
• poprawia warunki pracy straży pożarnej, która może szybciej ocenić sytuację i działać skuteczniej,
• ogranicza rozprzestrzenianie się dymu do wyższych kondygnacji.

Jak działa system oddymiania?

System oddymiania działa tak, aby jak najszybciej usunąć dym i gorące gazy z klatki schodowej oraz utrzymać ją możliwie „przejezdną” dla ewakuacji. Najczęściej robi to przez otwarcie elementu wywiewnego na górze (np. klapy dymowej lub okna oddymiającego) i jednoczesne zapewnienie dopływu świeżego powietrza na dole (napowietrzanie). Dzięki temu powstaje kontrolowany przepływ powietrza, który „wypycha” dym na zewnątrz.

Jak to wygląda w praktyce – krok po kroku

Wykrycie zagrożenia lub ręczne uruchomienie. System może uruchomić się:

• • • automatycznie (np. po sygnale z czujki dymu/temperatury),
    • ręcznie (przyciskiem oddymiania/ROP, np. na parterze).

Sygnał trafia do centrali oddymiania.

• • Centrala „podejmuje decyzję” zgodnie z zaprogramowanym scenariuszem i steruje urządzeniami. Zwykle ma też zasilanie awaryjne, żeby działać nawet przy braku prądu.

Otwarcie drogi ujścia dymu

• • Na najwyższej części klatki schodowej otwiera się:
    • klapa dymowa albo
    • okno oddymiające (z siłownikiem). Dym i gorące powietrze, które naturalnie unoszą się do góry, mają gdzie uciekać.

Napowietrzanie – dopływ świeżego powietrza

• • Równolegle system zapewnia dopływ powietrza z dołu (np. przez klapę/drzwi napowietrzające lub inne rozwiązanie przewidziane w projekcie). To kluczowe, bo bez napowietrzania oddymianie bywa słabe lub wręcz nieskuteczne.

Utrzymanie warunków ewakuacji

• • Efekt, do którego dąży system: mniej dymu na klatce, lepsza widoczność i możliwość bezpieczniejszego zejścia. Dodatkowo łatwiej jest działać straży pożarnej.

Oddymianie grawitacyjne i mechaniczne – w skrócie

• Grawitacyjne wykorzystuje naturalny ruch dymu do góry (klapa/okno na szczycie + napowietrzanie).
• Mechaniczne dodatkowo używa wentylatorów, które wymuszają przepływ i odprowadzanie dymu (stosowane tam, gdzie sama „grawitacja” nie wystarczy).

Z czego składa się system?

System oddymiania klatki schodowej składa się z kilku kluczowych elementów, które razem mają szybko usunąć dym i utrzymać drożność drogi ewakuacyjnej:

• Element odprowadzający dym (wywiew): najczęściej klapa dymowa na dachu lub okno/wywietrznik oddymiający w górnej części klatki.
• Siłowniki (napęd): otwierają klapę/okno automatycznie po sygnale z systemu.
• Centrala oddymiania: „mózg” instalacji – odbiera sygnały, uruchamia urządzenia i nadzoruje ich pracę.
• Zasilanie awaryjne: zwykle akumulatory, dzięki którym system działa także przy zaniku prądu.
• Uruchamianie: automatyczne (czujki dymu/temperatury lub sygnał z SSP) i ręczne (przycisk oddymiania/ROP).
• Napowietrzanie: dopływ świeżego powietrza (np. klapa napowietrzająca lub inne rozwiązanie projektowe), bez którego oddymianie jest mniej skuteczne.

To minimum, które decyduje o tym, czy system zadziała szybko i realnie poprawi warunki ewakuacji.

W ofercie firmy Storlum znajdziesz systemy oddymiania klatek schodowych oraz profesjonalny montaż dopasowany do wymagań budynku

Systemy oddymiania klatek schodowych – podsumowanie

Systemy oddymiania klatek schodowych to jeden z najważniejszych elementów ochrony przeciwpożarowej, bo pomagają utrzymać klatkę schodową jako możliwie bezpieczną drogę ewakuacji. W praktyce ich zadaniem jest szybkie odprowadzenie dymu i gorących gazów na zewnątrz oraz zapewnienie dopływu świeżego powietrza, aby poprawić widoczność i warunki oddychania.

Najczęściej spotkasz rozwiązania grawitacyjne (klapa/okno oddymiające + napowietrzanie) lub mechaniczne (z wentylatorami, gdy wymagany jest wymuszony przepływ). Niezależnie od typu, o skuteczności systemu decydują: poprawny projekt, sprawne uruchomienie (automatyczne lub ręczne), zasilanie awaryjne oraz regularne przeglądy.

Warto pamiętać, że oddymianie „na papierze” nie wystarcza – system musi działać w realnych warunkach. Dlatego kluczowe są cykliczne testy, serwis i dbałość o to, by elementy napowietrzające i wywiewne nie były blokowane ani ograniczane w codziennym użytkowaniu budynku.

Materiał zewnętrzny